Kuchnia grecka

  

Artykuł opublikowany przez Przyprawiony, czytano 2865 razy


grecka oliwa z oliwek

Grecja większości z nas kojarzy się z zabytkami, morzem o różnych odcieniach błękitu, białymi domkami z niebieskimi okiennicami, gajami oliwnymi oraz drzewami uginającymi się pod ciężarem pomarańczy. Grecja to przede wszystkim wspaniała kuchnia o wielowiekowej tradycji uznawana za najzdrowszą na Świecie. Pełna warzyw, ryb, owoców morza, świeżych ziół, wina i słynnej greckiej oliwy z oliwek nazwanej "płynnym złotem" przez Homera w "Odysei".

Oliwa z oliwek stosowana była już 2000 r. p.n.e. na Krecie, czego dowodem są wykopaliska z Knossos i znalezione tam amfory służące do jej przechowywania. Jako że w Grecji panują idealne warunki glebowe i klimatyczne do uprawy drzew oliwnych nie dziwi fakt, że oliwa z oliwek oraz oliwki są częstym gościem na stołach Greków a Grecja trzecim w skali światowej producentem oliwy z oliwek. Grecy używają oliwy niemal do wszystkiego: mięs, sosów, sałatek, warzyw, do smażenia lub jako dodatek do chleba.

Drugim produktem, z którego słynie Grecja to ser feta, do którego nazwy postarali się o wyłączność, zastrzegając w 2012 roku jego nazwę wyłącznie do serów pochodzących z Grecji. Należy on do serów białych, miękkich o zawartości tłuszczu ok. 40%. Grecy uzyskują go z mleka koziego i owczego a jego okres dojrzewania wynosi co najmniej 3 miesiące.

Typowym daniem greckim, które zawiera w sobie ser feta to tiropita - placek zrobiony z kruchego ciasta filo (znanego również pod nazwą phyllo) z nadzieniem z sera feta, jaj, masła i jogurtu. Podawany bezpośrednio w garnku lub pokrojony na pojedyncze porcje. Grecy zajadają się nim najczęściej przed południem w formie przekąski. Alternatywą dla placka tiropita jest spanakopita, ciasto ze szpinakiem, kasseropita, ciasto wypełnionego greckim serem "Kasseri" lub bougatsa, ciasto z serem, kremem z kaszy manny lub mięsem mielonym.

Kuchnia grecka ewoluowała przez wiele tysiącleci pod wpływem licznych wpływów innych krajów i sama oddziaływała na kuchnie innych narodów. Pomimo tych wielu zmian i wpływów z zewnątrz nadal można spróbować w Grecji potraw spożywanych w starożytności.

Jednym z takich dań jest fasolada, zupa z duszonej białej fasoli z dodatkiem oliwy z oliwek oraz warzyw, takich jak pomidory, marchew, cebula, pietruszka i seler. Czasami zamiast białej fasoli używana jest fasola limeńska (półksiężycowata). Arabską wersję tej zupy zwaną fasoulia można znaleźć w Egipcie, Iraku, Arabii Saudyjskiej czy Jemenie.

Kolejnym takim produktem wartym spróbowania jest białe wino Retsina, które wytwarzane jest przez Greków co najmniej od 2000 lat. Wyrabiane jest z dodatkiem żywicy sosny alepskiej, która występuje tylko w rejonach Morza Śródziemnego. Obecnie produkowane jest na terenie całego kraju, jednak główna produkcja skupia się wokół Attyki, Beocji i na wyspie Eubea, drugiej co do wielkości wyspie Grecji.

Jeśli ktoś lubi słodkości warto spróbować pasteli, czyli słodkiego wyrobu z 400 roku p.n.e, o którym wspomina w swoich zapiskach Herodot. Pasteli to sprasowane w tabliczkę ziarna sezamu, często wraz z orzechami, połączone miodem lub cukrem.

Obcując z kuchnią grecką prędzej czy później zetkniemy się z meze i ouzo. Ouzo to grecka 40% wódka o smaku anyżowym a meze to zakąska lub zestaw zakąsek podawane wraz z nią. W zależności od regionu Grecji meze może przyjmować różne postacie. Nad morzem dostaniemy owoce morza a w górach sery. Zamawiając meze możemy także otrzymać wędzone mięsa i wędliny lub ser feta i oliwki polane oliwą z oliwek oraz posypane przyprawami (np. oregano). Niezależnie od wariantu meze zawsze towarzyszy pieczywo. Meze serwowane jest również z winem lub domowej roboty tsipouro, 45% spirytusu produkowanego z wytłoków powstałym z tłoczenia wina.

greckie meze

Do mięs najczęściej używanych w Grecji zalicza się jagnięcinę, wieprzowinę i baraninę. Gotowane, pieczone, duszone, na wolnym ogniu czy z grilla, przygotowywane i podawane na wiele sposobów z dodatkiem warzyw i świeżył ziół. Jednak w porównaniu z innymi narodami Grecy spożywają mięso znacznie mniej od swoich sąsiadów. Może dlatego, że kilka dekad temu w Grecji mięso jedzono jedynie w święta.

Wspominając o daniach mięsnych nie można zapomnieć o daniu o nazwie musaka (mousaka). Jest to popularna w Grecji i w innym krajach bałkańskich beszamelowa zapiekanka z bakłażana i ziemniaków, często z dodatkiem mięsa mielonego. Typowa grecka musaka ma trzy warstwy, które są oddzielnie gotowane, zanim zostaną połączone i wspólnie upieczone. Dolną warstwę stanowią plasterki bakłażana w oliwie z oliwek, środkową mielona jagnięcina z pokrojonymi ziemniakami lub purée ziemniaczanym, cebulą, czosnkiem i przyprawami, a wierzchnią warstwę sos beszamel lub inny sos w zależności od wersji przepisu. Tak skomponowane danie pieczone jest do momentu, aż wierzchnia warstwa zbrązowieje. W greckiej kuchni istnieje wiele wersji musake, czasem serwowana jest bez wierzchniego sosu, a czasem w połączeniu z innymi warzywami.

greckie meze

Kolejną mięsną, często spotykaną potrawa w Grecji są souvlaki, grecki fast food składający się z małych kawałków mięsa wieprzowego lub drobiowego. Souvlaki podawane są w chlebie pita, na talerzu (souvlaki-merida) lub bezpośrednio na szpadzie, na której były pieczone. W Atenach popularne są kalamaki, inna forma souvlaków, które przed upieczeniem, są marynowane przez całą noc w soku z cytryny, oliwie z oliwek, przyprawach i ziołach, takich jak oregano czy tymianku. Na Cyprze do souvlaków, zamiast cienkich placków do owijania, używa się dużych placków pita z kieszonką na środku. Poza mięsem dodawany jest pomidor, ogórek, cebula, biała kapusta, zielone papryczki chili i gęsty jogurt lub sos tzatziki.

Na Bliskim Wschodzie, w Indiach, w Iranie i w Grecji popularną potrawą są pieczone pulpeciki z mięsa mielonego. W Grecji nazywane keftedes przygotowywane są z dodatkiem świeżych ziół i/lub cebuli. Do robienia keftedes Grecy używają najczęściej mięsa wołowego, wieprzowego, cielęciny lub ich mieszaniny. Keftedes serwowane są w Grecji jako przekąska lub meze (zakąska do wódki) wraz z jogurtem lub sosem tzatziki.

Popularną potrawą nie tylko w Grecji jest dolmades, która składa się z mięsa i ryżu lub z ryżu i dodatków tj. posiekanej cebuli, orzeszków piniowych, rodzynek oraz czosnku. Wyglądem przypominają nasze polskie gołąbki. Jedyna różnica to rodzaj używanego mięsa, którym jest jagnięcina oraz to, że greckie gołąbki zawijane są w liście winogron, co wpływa na ich wielkość. Mięsna wersja dolmades podawana jest na ciepło, natomiast bezmięsna na zimno. Obie wersje podawane są najczęściej z sosem jako meze. Podobną potrawą do dolmades przygotowywaną w Grecji jest gemista. Zamiast liści winogron używa się warzyw (tj. papryka, czy pomidor), które są nadziewane tym samym nadzieniem co dolmades.

Grecy niemal do wszystkiego dodają sosy lub pasty. Najpopularniejszym z takich sosów jest tzatziki. Jest to pasta na bazie jogurtu naturalnego z czosnkiem, oliwą z oliwek, ogórkiem i ziołami (tj. koper, mięta, pietruszka, tymianek), czasem także z dodatkiem soku z cytryny i octu. Popularna na terenie Afryki północnej, Europy południowo-wschodniej i części Azji południowo-zachodniej. W każdym z tych rejonów tzatziki podawana jest zawsze na zimno, natomiast w Grecji dodatkowo zagęszczana za pomocą ogórka. Serwowana z grillowanym mięsem lub jako jedna z potraw meze. W niektórych wersjach tej pasty zamiast jogurtu używany jest kefir.

Oprócz pasty tzatziki mamy do wyboru skordalię - pastę zrobioną z rozgniecionego czosnku oraz z puree z ziemniaków, orzechów ziemnych, migdałów lub namoczony czerstwego chleba z dodatkiem oliwy z oliwek i często octu. Skordalię podaje się z rybą lub ze smażonymi warzywami np. z bakłażanem lub kabaczkiem.

Kolejną pastą wartą poznania jest taramasalata, zrobiona z ikry dorsza lub karpia, podawana jako meze. Ikra łączona jest z bułką tartą lub z purée ziemniaczanym oraz sokiem z cytryny, oliwą z oliwek i octem. Przeważnie jedzona jest jako dip wraz z chlebem i surowymi warzywami. Kolor pasty może być beżowy lub różowy, w zależności od rodzaju użytej ikry. Podobną do taramasalata pastę można dostać także w Rumunii i Bułgarii.

Najpopularniejszą na Świecie sałatką wywodzącą się z Grecji, którą można dostać na każdym kontynencie jest sałatka grecka, znana w Grecji jako heriatiki, sałatka wiejska lub sałatka chłopska. Typowa sałatka grecka jest zrobiona z kawałków pomidorów, ogórka, cebuli, sera fety i czarnych oliwek, zaprawiona solą, oregano i oliwą z oliwek. W niektórych państwach dodawane są takie składniki jak rzodkiewki, papryka, sardynki, czy ostre papryczki.

sałatka grecka

Jak każdy naród Grecja ma bogatą historię i wielowiekową tradycje dotyczącą przyrządzanych potraw. Opisane tutaj najbardziej rozpoznawalne dania stanowią jedynie mały procent tego, co można wypróbować w Grecji. Jeśli nadal czujesz niedosyt odnośnie tajemnic kuchni greckiej zachęcam do odwiedzenia tego pięknego państwa i wypróbowania greckich potraw na własnym podniebieniu.

Zobacz propozycje przepisów: